Lokalizuj

Szukaj kategorii

Popularne kategorie

Pod patronatem serwisu Gdzieco.pl (zobacz wszystkie).
Dodano: 2011-05-18 19:53:49

Moda Majów. Elita i dwór – Jaina 600-900 n. e.

2011-05-24 — 2011-09-18 Muzeum Narodowe w Szczecinie - Gmach Główny, Szczecin

Celem wystawy jest prezentacja mody panującej na dworze Majów w okresie 600–900 r. n.e. w oparciu o wygląd figurek glinianych znalezionych na wyspie Jaina u wybrzeży Meksyku.

Cena biletu: brak informacji

Gmach Główny Muzeum Narodowego w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3

wernisaż: 24 maja 2011, godz. 18.00

wystawa czynna: do 18 września 2011

Muzeum Narodowe w Szczecinie, Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie i Muzeum Archeologiczne w Poznaniu są organizatorami wystawy „Moda Majów. Elita i dwór – Jaina 800-900 n.e.” w Polsce. Wsparcia organizatorom udzieliły meksykańskie instytucje: Mexico 2010. Bicentenario Independencia Centenario Revolucion, Instituo Nacional de Antropologia e Historia, Consejo Nacional para la Cultura y las Artes oraz Ethnologisches Museum w Berlinie.

Celem wystawy jest prezentacja mody panującej na dworze Majów w okresie 600–900 r. n.e. w oparciu o wygląd figurek glinianych znalezionych na wyspie Jaina u wybrzeży Meksyku.

Wyspa ta w tzw. okresie klasycznym rozwoju kultury Majów (250–900 r. n.e.) była miejscem szczególnym. Zasiedlona przez ten lud została, jak się wydaje, około 200 r. n.e. Wyspa, otoczona namorzynami i bagnistym, podmokłym wybrzeżem, nie posiadała dobrych warunków do rozwoju portów. Jej nazwa wywodzi się prawdopodobnie od jukateckiego hail na, co oznacza „dom wodny”, być może w nawiązaniu do warunków panujących na wyspie. Zachodnia część wyspy względem linii brzegowej stałego lądu oświetlana była przez zachodzące słońce, które symbolizowało zapewne śmierć Mieszkańcy stopniowo przekształcali jej rzeźbę, tworząc rozległe sztuczne usypane platformy, na których stawiano z czasem budynki. Wyspę przebudowywano kompleksowo, nie tylko intensywnie wznosząc nowe budynki (ryc. 2), ale niwelując depresje materiałem skalnym przywożonym łodziami ze stałego lądu. Prezentowana w Muzeum Narodowym w Szczecinie kolekcja pochodzi ze szczytowego okresu rozwoju kultury wyspy Jaina (600–900 r. n.e.). Wówczas wyspa rządzona była, jak można przypuszczać na podstawie monumentalnej architektury, zwyczaju stawiania stel i analizy lokalnych hieroglifów, przez ród określający się jako Jo’l („czaszka”). Jaina posiadała własny glif-emblemat Kaan („niebo”), co wskazuje na suwerenność polityczną wyspy jako niezależnego organizmu państwowego (ajawil, ajawlel). Figurki z Jainy, analogiczne do prezentowanych w Szczecinie, znajdywane były na rozległym obszarze od Veracruz po północne obszary Jukatanu. Fakt ten interpretowany był jako dowód na ważne miejsce Jainy w sieci powiązań gospodarczych i handlowych regionu. Wyspa jednak, mimo swego znaczenia w świecie żywych, stopniowo przekształcała się w olbrzymie cmentarzysko, z kolejnymi monumentalnymi kompleksami ceremonialnymi: Zayosal, Zacpool, Akná oraz Grupa Centralna. Wyspa Jaina w okresie swej świetności funkcjonowała już jako centrum sepulkralne obsługujące prawdopodobnie także populacje zamieszkujące region Puuc i Chenes. Zarejestrowano tu około 20 000 grobów, z których 1000 zbadano archeologicznie. Zmarłych chowano bezpośrednio w jamach grobowych, jako ciekawostkę archeologiczną widzieć należy brak grobowców. Niektóre ciała (dzieci) składano w dużych naczyniach. Zmarłych chowano z różnego rodzaju przedmiotami, np. ceramiką, ozdobami z muszli bądź kamieni półszlachetnych, narzędziami, czasem instrumentami muzycznymi. W ustach zmarły trzymał paciorek z jadeitu. Do wyposażenia grobów zaliczają się także przedstawiane w Szczecinie figurki gliniane, które spoczywały na piersi zmarłego lub w jego rękach. Pochówki wyposażano w jedną bądź dwie figurki. Zabytki te mają wysokość 25–65 cm, wykonane są z pomarańczowej gliny i pierwotnie były malowane – przede wszystkim ochrą i niebieskim barwnikiem. Figurki uderzają swoim realizmem i misternym wykonaniem, które składają się na „styl Jainy”. Ten zaskakujący realizm, prawdopodobieństwo rysów ludzkich przedstawianych w postaci figurek skłaniał badaczy do spekulacji, że być może są one portretami realnych, żyjących niegdyś osób. Okazuje się, że płeć i wiek postaci przedstawionej w glinie często nie odpowiada wiekowi i płci zmarłego. Ponadto z biegiem czasu figurki zaczęto wykonywać częściowo z form. Zazwyczaj umieszczano je w pochówkach zdeponowanych bezpośrednio w ziemi, a te wykonane ręcznie – w pochówkach w naczyniach. Figurki z Jainy znane są głównie w kontekście sepulkralnym, wydaje się jednak raczej błędem rozpatrywanie ich wyłącznie jako elementu obrządku pogrzebowego. Świadczyć o tym może chociażby wspomniany niezwykle rozległy obszar, na jakim są rejestrowane przez archeologów nie tylko jako wyposażenie grobów, ale jako przedmiot handlu i dalekosiężnej wymiany kulturowej.

Jak wspomniano, pokazane w Szczecinie figurki pochodzą z okresu świetności wyspy Jaina, korelowanego z okresem klasycznym kultury Majów. Około sto lat później wyspa podzieliła los wielu innych majańskich miast-państw – została opuszczona i uległa stopniowej pauperyzacji, by w momencie przybycia Hiszpanów pełnić funkcję osady rybackiej należącej już do całkiem innego organizmu państwowego.

Pobyt wystawy w Polsce (w Warszawie, Poznaniu i Szczecinie) zbiega się z dwoma niezwykle ważnymi dla Meksyku wydarzeniami – rocznicą wojny o niepodległość tego kraju (1810 r.) oraz rocznicą rewolucji meksykańskiej (1911 r.). Warto pamiętać, że potomkowie Majów, ludzie identyfikujący swoją tożsamość kulturową z nimi, są dziś obywatelami państw takich jak: Meksyk, Gwatemala, Honduras, Salwador i Belize. Ludzie ci uczestniczyli w wydarzeniach, które uznane zostały za istotne na kartach historii nowożytnej tych państw.. Ostatnie wolne miasta-państwa – Tayasal i Zacpeten w Gwatemali – uległy Hiszpanom dopiero w 1697 r. Powstania plemion majańskich wybuchały m.in. w Meksyku w 1712 r. (powstanie ludu Tzeltal) i 1868 r. (powstanie plemienia Tzotzil). Były to zawsze konflikty o bardzo złożonym, heterogenicznym podłożu – etnicznym, ekonomicznym i politycznym. Świadkami ostatnich poważnych niepokojów byliśmy w 1994 r. w stanie Chiapas na południu Meksyku.

Polacy mają także swój wkład w badaniach nad starożytnymi, ale także współczesnymi Majami. Dorobek ten oraz metody pracy polskich naukowców zostaną przybliżone przez badaczy świata Majów, zaproszonych do Szczecina w ramach programu wydarzeń towarzyszących ekspozycji.

Wraz z wystawą pojawi się również katalog wydany przez Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie we współpracy z Muzeum Archeologicznym w Poznaniu i Muzeum Narodowym w Szczecinie. Publikacja została przygotowana przez ludzi nauki w przystępny sposób, przedstawia zarówno dawną kulturę Majów, jak i prezentuje wybrane problemy Majów jako obywateli współczesnych państw.

oprac. dr Bartłomiej Rogalski

Literatura:

Moda Majów. Elita i Dwór – Jaina 600–900 n.e., red. W. Brzeziński, (kat. wyst.), Warszawa, 2010

 

bilety: 10 zł normalny/ 5 zł ulgowy/ czwartek bezpłatny

godziny otwarcia: wtorek–piątek, 10.00–18.00

sobota–niedziela, 10.00–16.00

kuratorzy: Katarzyna Barska (Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie)

dr Bartłomiej Rogalski (Muzeum Narodowe w Szczecinie)

patronat honorowy:

Jego Ekscelencja Ambasador Meksyku w Polsce Raphael Steger

Konsul Honorowy Meksyku w Szczecinie Zbigniew Ligierko

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Marszałek Województwa Mazowieckiego Adam Struzik

Prezydent Miasta Szczecin Piotr Krzystek

Marszałek Województwa Zachodniopomorskiego Olgierd Geblewicz

patronat medialny:

Polskie Radio Szczecin

TVP Szczecin

Głos Szczeciński

Moje Miasto Szczecin

Echo Szczecina

Mówią wieki – magazyn historyczny

Gdzie? Co? Informator Kulturalny

Archeologia Żywa

Poland&Art

Sponsorzy:

Raster Vision

Monolith Films

Wydział Kultury Władz Stanu Campeche, Meksyk

Miejsce wydarzenia

Logo: Muzeum Narodowe w Szczecinie - Gmach Główny

Muzeum Narodowe w Szczecinie - Gmach Główny

ul. Wały Chrobrego 3
70-561 Szczecin

Mapa

większa mapka

blog comments powered by Disqus